Չափաճշտում պարոդոնտալ կարգավիճակի կլինիկական գրանցման համար

Պարոդոնտալ կարգավիճակի գրանցման նպատակն է ամբողջ ատամնաշարում յուրաքանչյուր ատամի կամ իմպլանտի վեց կետերում միլիմետրային ճշտությամբ գրանցել ռեցեսիան, զոնդավորման խորությունը և կցման մակարդակը։ Պարոդոնտալ զոնդով կատարվող բոլոր չափումների դեպքում զոնդի վրա կարդացված արժեքները կլորացվում են դեպի վեր։

1. Լնդի եզր, զոնդավորման խորություն և կցման մակարդակ

Յուրաքանչյուր կետում նախ չափվում է «Լնդի եզր» արժեքը, որին անմիջապես հաջորդում է «Զոնդավորման խորություն» արժեքը։ «Կցման մակարդակ» արժեքը ավտոմատ կերպով հաշվարկվում է առցանց պարոդոնտալ կարգավիճակում և գրաֆիկորեն ցուցադրվում կապույտ գծով։

Առաջին արժեքը՝ «Լնդի եզր», կլինիկական լնդի եզրից մինչև հենակետ, օրինակ՝ ցեմենտա-էմալային սահմանը, միլիմետրային հեռավորությունն է։ Եթե առկա պսակի կամ լցանքի եզրը սկզբնական ցեմենտա-էմալային սահմանից ոչ ավելի քան 3մմ ապիկալ է, այդ եզրերն օգտագործվում են որպես հենակետեր։ Հակառակ դեպքում ընտրվում է վիրտուալ հենակետ՝ սկզբնական ցեմենտա-էմալային սահմանի մակարդակում։

Երկրորդ արժեքը՝ «Զոնդավորման խորություն», կլինիկական լնդի եզրից մինչև լնդային ակոսի կամ պարոդոնտալ գրպանի հատակը միլիմետրային հեռավորությունն է։

Երրորդ արժեքը՝ «Կցման մակարդակ», առցանց պարոդոնտալ կարգավիճակը հաշվարկում է յուրաքանչյուր կետի համար հետևյալ բանաձևով՝

Կցման մակարդակ (մմ) = Զոնդավորման խորություն (մմ) – Լնդի եզր (մմ)

Առողջ պարոդոնտ

Առողջ պարոդոնտում ցեմենտա-էմալային սահմանը գտնվում է լնդի եզրից ներքև և անմիջապես կցման մակարդակից վերև (կցման կորուստ չկա)։

«Լնդի եզր» 1 և «Զոնդավորման խորություն» 2 արժեքներն այս դեպքում նույնական են։

Վերևում ցուցադրված նկարում կցման մակարդակի հաշվարկը հետևյալն է՝

Կցման մակարդակ 0մմ = Զոնդավորման խորություն 2մմ – Լնդի եզր 2մմ

Առողջ պերիիմպլանտային հյուսվածք

Առողջ պերիիմպլանտային հյուսվածքում վերնակառույցի եզրը գտնվում է պերիիմպլանտային լորձաթաղանթից մի փոքր ներքև (ալվեոլային ոսկրի կորուստ չկա)։

Վերևում ցուցադրված նկարում ալվեոլային ոսկրի մակարդակի (կցման մակարդակի) հաշվարկը հետևյալն է՝

Ալվեոլային ոսկրի մակարդակ 2մմ = Զոնդավորման խորություն 3մմ – Լնդի եզր 1մմ

Հիպերպլաստիկ պարոդոնտ (գերաճ)

Հիպերպլաստիկ պարոդոնտում ցեմենտա-էմալային սահմանը կարող է գտնվել լնդի եզրից շատ ներքև (>3մմ), բայց դեռևս անմիջապես կցման մակարդակից վերև (կցման կորուստ չկա)։

«Լնդի եզր» 1 և «Զոնդավորման խորություն» 2 արժեքներն այս դեպքում նույնպես նույնական են։

Վերևում ցուցադրված նկարում կցման մակարդակի հաշվարկը հետևյալն է՝

Կցման մակարդակ 0մմ = Զոնդավորման խորություն 5մմ – Լնդի եզր 5մմ

Նշում՝ 4մմ կամ ավելի զոնդավորման խորությամբ գրպանները առանց կցման կորստի կոչվում են կեղծ գրպաններ։

Առողջ պերիիմպլանտային հյուսվածք էսթետիկ գոտում

Էսթետիկ գոտում առողջ պերիիմպլանտային հյուսվածքում վերնակառույցի եզրը գտնվում է պերիիմպլանտային լորձաթաղանթից ավելի ներքև (ալվեոլային ոսկրի կորուստ չկա)։

Վերևում ցուցադրված նկարում ալվեոլային ոսկրի մակարդակի (կցման մակարդակի) հաշվարկը հետևյալն է՝

Ալվեոլային ոսկրի մակարդակ 2մմ = Զոնդավորման խորություն 5մմ – Լնդի եզր 3մմ

Պարոդոնտալ գրպան

Հիվանդ պարոդոնտում ցեմենտա-էմալային սահմանը կարող է գտնվել լնդի եզրից վերև կամ ներքև։ Լնդի եզրից մինչև պարոդոնտալ գրպանի հատակը հեռավորությունը գրանցվում է որպես զոնդավորման խորություն 2։

Վերևում ցուցադրված նկարում կցման մակարդակի հաշվարկը հետևյալն է՝

Կցման մակարդակ 5մմ = Զոնդավորման խորություն 7մմ – Լնդի եզր 2մմ

Նշում՝ 4մմ կամ ավելի խորությամբ գրպանները, որոնք մնում են պարոդոնտալ թերապիայի ավարտից հետո, կոչվում են մնացորդային գրպաններ։

Պերիիմպլանտային գրպան

Ալվեոլային ոսկրի կորստով հիվանդ պերիիմպլանտային հյուսվածքում վերնակառույցի եզրը կարող է գտնվել պերիիմպլանտային լորձաթաղանթից մի փոքր ներքև կամ վերև։ Պերիիմպլանտային լորձաթաղանթի եզրից մինչև պերիիմպլանտային գրպանի հատակը հեռավորությունը գրանցվում է որպես զոնդավորման խորություն 2։

Վերևում ցուցադրված նկարում ալվեոլային ոսկրի մակարդակի (կցման մակարդակի) հաշվարկը հետևյալն է՝

Ալվեոլային ոսկրի մակարդակ 6մմ = Զոնդավորման խորություն 7մմ – Լնդի եզր 1մմ

Լնդերի ռեցեսիա

Լնդերի ռեցեսիայի դեպքում լնդի եզրը գտնվում է ցեմենտա-էմալային սահմանից ապիկալ։ Այդ դեպքում «Լնդի եզր» 1 չափված արժեքը նշվում է բացասական նշանով։

Վերևում ցուցադրված նկարում կցման մակարդակի հաշվարկը հետևյալն է՝

Կցման մակարդակ 6մմ = Զոնդավորման խորություն 2մմ – Լնդի եզր -4մմ

Պերիիմպլանտային ռեցեսիա

Պերիիմպլանտային ռեցեսիայի դեպքում պերիիմպլանտային լորձաթաղանթի եզրը գտնվում է վերնակառույցի եզրից ապիկալ։ Այդ դեպքում «Լնդի եզր» 1 չափված արժեքը նշվում է բացասական նշանով։

Վերևում ցուցադրված նկարում ալվեոլային ոսկրի մակարդակի (կցման մակարդակի) հաշվարկը հետևյալն է՝

Ալվեոլային ոսկրի մակարդակ 4մմ = Զոնդավորման խորություն 2մմ – Լորձաթաղանթի (լնդի) եզր -2մմ

Գրանցման վեց կետ յուրաքանչյուր ատամի կամ իմպլանտի վրա

Բոլոր պարոդոնտալ կամ պերիիմպլանտային չափումների գրանցման համար վճռորոշ է ատամի կամ իմպլանտի շուրջ ճիշտ վեց կետերի ընտրությունը։ Այդ նպատակով ատամը կամ իմպլանտը դիտարկվում է օկլյուզիոն կողմից և բաժանվում 6 հատվածի։ Այդ հատվածներից յուրաքանչյուրի համար որոշվում և չափվում է զոնդավորման ամենաբարձր արժեք ունեցող կետը։

Պարոդոնտալ զոնդի թեքությունը

Զոնդավորման խորությունը չափելիս զոնդը տարվում է ապիկալ ուղղությամբ՝ ատամի մակերեսի երկայնքով։ Այն կարող է թեքվել մեզիո-դիստալ առանցքով A կամ B, մինչդեռ բուկո-օրալ ուղղությամբ այն պետք է պահվի ատամի երկայնական առանցքին զուգահեռ։

2. Ֆուրկացիայի ախտահարում

Աղորիքների և վերին ծնոտի առաջին նախաաղորիքների ֆուրկացիաները հետազոտվում են ֆուրկացիոն զոնդով։ Ընդհանուր ներթափանցման խորության հորիզոնական բաղադրիչը բաժանվում է 0 - 3 աստիճանների՝ ըստ հետևյալ չափանիշների (Hamp et al., 1975)։

Աստիճան 0 Ֆուրկացիայի մուտքը չի հայտնաբերվում

Աստիճան 1 Ֆուրկացիան հայտնաբերվում է, հորիզոնական զոնդավորման արժեքը ≤3մմ

Աստիճան 2 Ֆուրկացիան հայտնաբերվում է, հորիզոնական զոնդավորման արժեքը >3մմ

Աստիճան 3 Ֆուրկացիան լրիվ անցանելի է

3. Ատամի շարժունություն

Բոլոր առկա ատամների շարժունությունը չափվում է երկու մատով և բաժանվում 0 – 3 աստիճանների՝ ըստ հետևյալ չափանիշների (Miller, 1950)։

Աստիճան 0 Ֆիզիոլոգիական շարժունություն

Աստիճան 1 Բարձրացած շարժունություն հորիզոնական ուղղությամբ մինչև 1մմ

Աստիճան 2 Բարձրացած շարժունություն հորիզոնական ուղղությամբ 1մմ-ից ավելի

Աստիճան 3 Արտահայտված շարժունություն ուղղահայաց ուղղությամբ

Գրականություն

Miller S. C., Textbook of Periodontia, 3rd edition, The Blakiston Co., Philadelphia and Toronto, 1950.

Hamp S. E., Nyman S., Lindhe J., Periodontal treatment of multirooted teeth. Results after 5 years. J. Clin. Periodontol. 1975;2:126–135. doi: 10.1111/j.1600-051X.1975.tb01734.x.